Co to jest kwas foliowy?

Kobiety planujące zajście w ciążę powinny rozpocząć przyjmowanie kwasu foliowego na 4 tygodnie przed planowanym poczęciem. Dlaczego to takie ważne?

kwas foliowy suplementacja


Podziel się na


Kwas foliowy jest jedną z witamin należących do grupy B. W dostarczanym do organizmu pożywieniu występuje w postaci folianów. Dostępny jest w aptekach bez recepty. Jest dobrze wchłaniany i przyswajany przez organizm człowieka. Zalecany jest szczególnie kobietom planującym ciążę.

Kiedy kobieta powinna rozpocząć przyjmowanie kwasu foliowego?

Kwas foliowy, znany również jako witamina B9, odgrywa niezwykle istotną rolę w zdrowiu kobiet w ciąży oraz w prawidłowym rozwoju płodu. W ciąży wzrasta zapotrzebowanie na tę witaminę, ponieważ jest ona niezbędna do syntezy DNA, podziału komórek oraz wzrostu tkanek.

Kobiety planujące zajście w ciążę powinny rozpocząć przyjmowanie kwasu foliowego na 4 tygodnie przed planowanym poczęciem. Jest to najkrótszy czas gwarantujący efektywne zminimalizowanie ryzyka wystąpienia wad cewy nerwowej u dziecka. Kwas foliowy bierze udział w produkcji nowych komórek, co jest szczególnie ważne w czasie szybkiego wzrostu i podziału komórek w rozwijającym się płodzie. Jest również niezbędny do produkcji czerwonych krwinek, a niedobór kwasu foliowego może prowadzić do anemii.

kwas foliowy w ciąży jakie dawki

Kwas foliowy w ciąży – dawki

U przyszłych matek, u których nie występują dodatkowe czynniki ryzyka, dawka kwasu foliowego wynosi 0,4 mg. W późniejszych trymestrach ciąży zalecane jest utrzymanie suplementacji na poziomie 600 mcg dziennie. W przypadku kobiet z historią wad cewy nerwowej w rodzinie lub innych czynników ryzyka, lekarz może zalecić wyższe dawki. Kobiety w ciąży oraz podczas laktacji powinny suplementować 800 μg (0,8 mg) etylowanego kwasu foliowego (5-MTHF) dziennie.

Oczywiście wszystkie wymienione powyżej zalecenia mogą być modyfikowane po uwzględnieniu chorób przewlekłych pacjentki, chorób wykrytych już w ciąży oraz towarzyszącym im objawów. Dawki określa jedynie lekarz, indywidualnie dla każdego przypadku. 

Jakie produkty żywieniowe są bogate w kwas foliowy?

Standardowa dieta pokrywa do 55% zapotrzebowania dobowego na kwas foliowy, dlatego tak ważne jest przyjmowanie kwasu foliowego również w postaci suplementów. Pośród produktów bogatych w kwas foliowy są m.in.:

  • szpinak,
  • szparagi,
  • groszek,
  • fasola,
  • cykoria,
  • rzepa,
  • soczewica,
  • sałata,
  • brukselki,
  • kalafior,
  • żółtko jaj,
  • pszenica,
  • ryż,
  • soja,
  • drożdże,
  • sok z pomarańczy – najlepiej świeżo wyciskany.

Jeżeli chodzi o warzywa, pamiętać należy, że najlepszym sposobem ich przygotowania jest krótkotrwałe gotowanie na parze. Tylko taką metoda zapewnia się minimalne straty substancji odżywczych w nich zawartych.

Jakie są skutki niedoborów kwasu foliowego?

Niedobór kwasu foliowego w ciąży może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak:

  • wady cewy nerwowej u płodu;
  • niedokrwistość megaloblastyczna u matki;
  • opóźnienia wzrostu i rozwoju płodu;
  • zwiększone ryzyko przedwczesnego porodu.
kwas foliowy po co

U których dzieci istnieje szczególnie duże ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej?

Do dzieci z grup podwyższonego ryzyka wystąpienia nieprawidłowości po urodzeniu należą:

  • dzieci z rodzin obciążonych wadą cewy nerwowej;
  • dzieci matek, u których stwierdza się podwyższony poziom AFP (białko płodowe);
  • dzieci matek chorych na cukrzycę lub przyjmujących leki przeciwpadaczkowe.

Porady dla zapominalskich!

Tutaj chciałbym uspokoić matki, które zapomniały lub nie zostały poinformowane o obowiązku podaży kwasu. Pamiętajcie Panie – większość dzieci rodzi się zdrowa. Nie ma potrzeby, aby wpadać w panikę. Jeżeli któraś z Was jest w ciąży krócej niż dwanaście tygodni należy rozpocząć niezwłocznie przyjmowanie folianów. Jeżeli natomiast minął już dwunasty tydzień, jest ono zbyteczne.

Nacisk, jaki kładziemy jako lekarze ginekolodzy-położnicy na temat kwasu foliowego wynika z jego działania zapobiegającego ciężkim okaleczeniom płodu. Jednakże częstość występowania wad cewy nerwowej jest bardzo niska i dotyczy około 2 dzieci na 1000 zdrowo urodzonych. Powody do niepokoju są w związku z powyższym niewielkie!

Czy kwas foliowy jest szkodliwy dla matki lub dziecka?

W żadnym wypadku nie ma powodu do obaw, że zbyt długie przyjmowanie kwasu foliowego przed poczęciem może mieć negatywny wpływ na przebieg ciąży bądź płód. W dawce 0,4 mg można go stosować przez wiele miesięcy. Większe dawki wymagają konsultacji lekarskiej. Dodatkowe przyjmowanie innych leków również powinno być zgłoszone lekarzowi prowadzącemu ciążę.

Autor: lek. med. Witold Kłosiński

Dowiedz się także: