Program in vitro w Polsce: ogromne zainteresowanie, ale budżet jest wciąż za mały

Sukces programu in vitro – ile dzieci urodziło się do końca 2025 roku?

Program wsparcia in vitro finansowany przez państwo od 1 czerwca 2024 r., obejmuje pary zmagające się z niepłodnością i zapewnia refundację procedur zapłodnienia pozaustrojowego.

Według najnowszych danych z końca 2025 r. program działa w 58 ośrodkach medycznych w całej Polsce, a realizatorzy podają, że urodziło się już 9525 dzieci, uzyskano ponad 23,5 tys. ciąż klinicznych, przeprowadzono ponad 10 tys. kriotransferów, a blisko 2000 par jest wciąż zakwalifikowanych do programu i czeka na swoje cykle leczenia.

Takie liczby pokazują, że dofinansowanie in vitro stało się realną pomocą dla rodzin, które wcześniej ze względów finansowych nie mogły pozwolić sobie na leczenie niepłodności. W ramach programu przewidziano nawet do 6 zabiegów wspomaganego rozrodu na parę, a także możliwość zabezpieczenia płodności przed terapią onkologiczną.

Dlaczego budżet programu in vitro uznawany jest za mały?

Mimo pozytywnych efektów, największym problemem programu jest jego budżet. Eksperci uczestniczący w posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia wskazywali, że obecne środki – ok. 600 mln zł w 2025 r. – nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom par starających się o dziecko. Wskazywano, że aby sprostać zapotrzebowaniu, budżet powinien być na poziomie nawet 800 mln zł rocznie lub więcej.

Według resortu zdrowia średni koszt leczenia in vitro w programie wynosi około 20 tys. zł na parę, a skuteczność procedur oceniana jest na ok. 30 % – zgodnie ze średnią europejską.

Skutkiem ograniczonego finansowania są kolejki par czekających miesiącami na rozpoczęcie procedur. Część z nich znajduje się na granicy wieku kwalifikacyjnego, co sprawia, że po prostu mogą stracić szansę na uczestnictwo w programie, zanim nadejdzie ich kolej.

Kto może skorzystać z refundacji in vitro?

Program in vitro skierowany jest do par, które:

mają potwierdzoną niepłodność lub nieskutecznie próbują zajść w ciążę przez co najmniej 12 miesięcy,
są w związku małżeńskim lub partnerskim,
spełniają kryteria wiekowe (np. kobiety do ok. 42–45 lat w zależności od źródła komórek rozrodczych).

Refundacja in vitro obejmuje m.in.:

wizytę kwalifikacyjną,
stymulację i pobranie komórek rozrodczych,
zapłodnienie pozaustrojowe,
transfer zarodka,
opiekę kliniczną w trakcie procedur.

Program in vitro po raz pierwszy obejmuje również zabezpieczenie płodności u pacjentów onkologicznych. Badania Fundacji Alivia wykazały, że tylko ok. 30 % pacjentów onkologicznych wiedziało wcześniej, że mogą skorzystać z takiej możliwości, a jedynie co trzecia osoba otrzymała jasną instrukcję, co zrobić w tej sytuacji – wskazując na luki w komunikacji i potrzebę lepszego wsparcia pacjentów.

Ile kosztuje leczenie in vitro w Polsce?

Choć program państwowy znacznie obniża koszty, in vitro bez refundacji jest kosztowne i dla wielu par stanowi barierę nie do pokonania. W zależności od kliniki, procedura in vitro może kosztować od kilku do kilkunastu tysięcy złotych za jeden cykl, a często sukces wymaga więcej niż jednej próby.

To właśnie wysoki koszt leczenia był jednym z powodów przywrócenia programu refundacji – bez publicznego wsparcia wiele osób nie mogłoby sobie pozwolić na starania o ciążę.

In vitro a demografia – czy program zatrzyma spadek urodzeń?

W kontekście spadającej dzietności w Polsce i Europie, dostęp do skutecznych metod leczenia niepłodności, takich jak in vitro, ma nie tylko wymiar medyczny, lecz także społeczny i demograficzny. Polskie organizacje pacjenckie podkreślają, że problem nie polega na tym, że ludzie nie chcą mieć dzieci, ale że nie mogą ich mieć bez odpowiedniego wsparcia medycznego – i że in vitro jest jednym z niewielu narzędzi polityki prorodzinnej dostępnych w praktyce.

Ciąża po in vitro – co warto wiedzieć?

Dla wielu par udział w programie in vitro kończy się upragnioną ciążą. Warto jednak pamiętać, że ciąża po in vitro często wymaga szczególnej opieki medycznej, zwłaszcza na jej wczesnym etapie.

Lekarze zazwyczaj zalecają:

częstsze wizyty kontrolne,
dokładniejsze monitorowanie poziomu hormonów,
większą czujność w pierwszym trymestrze.

Choć sama ciąża po in vitro nie musi różnić się przebiegiem od ciąży naturalnej, bywa traktowana jako ciąża o podwyższonym ryzyku, głównie ze względu na historię leczenia niepłodności, wiek pacjentki lub wcześniejsze poronienia.

Więcej na ten temat przeczytasz w naszym poradniku: Ciąża po in vitro – czy jest inna?

Program dofinansowania do in vitro w Polsce daje realną nadzieję tysiącom par na zostanie rodzicami, co potwierdzają już tysiące urodzonych dzieci. Jednocześnie jego budżet i zasady realizacji budzą pytania o to, czy środki przewidziane w budżecie są wystarczające, by odpowiedzieć na ogromne zapotrzebowanie na leczenie niepłodności.

Dowiedz się więcej: