Najpierw szczepienie BCG czy badanie w kierunku SCID? MZ wydało ważne oświadczenie dla rodziców. Sprawdź, co zalecają eksperci!
Najpierw szczepić, potem badać czy odwrotnie? Ministerstwo Zdrowia wraz z sanepidem wydało komunikat w sprawie: szczepienia noworodków przeciw gruźlicy. Powodem są wątpliwości dotyczące rzadkiej choroby – zespołu SCID. Eksperci uspokajają: obecne zasady mają chronić dzieci przed realnym zagrożeniem, jakim wciąż jest gruźlica. Sprawdzamy!
Spis treści
1.
Szczepienie BCG u noworodka – skąd wątpliwości?
2.
Dlaczego szczepienie przeciw gruźlicy podaje się tak wcześnie?
3.
Dlaczego ryzyko gruźlicy jest wyższe niż ryzyko SCID?
4.
Badania przesiewowe w kierunku SCID - kiedy dostępny jest wynik?
5.
Szczepienia noworodków - co powinien wiedzieć rodzic?
Szczepienie BCG u noworodka – skąd wątpliwości?
W ostatnich dniach rozgorzała dyskusja dotycząca szczepienia na gruźlicę. Pojawiły się pytania: czy najpierw wykonywać badania przesiewowe w kierunku ciężkiego złożonego niedoboru odporności (SCID), czy szczepić noworodki przeciw gruźlicy jeszcze w szpitalu?
SCID to bardzo rzadka, ale poważna choroba układu odpornościowego. Dzieci z tym schorzeniem mają skrajnie obniżoną odporność i są szczególnie narażone na ciężkie powikłania po szczepionkach zawierających żywe drobnoustroje, takich jak szczepionka BCG przeciw gruźlicy.
Ministerstwo Zdrowia podkreśla jednak, że skala problemu jest niewielka. W Polsce rodzi się zaledwie 4–5 dzieci rocznie z zespołem SCID, podczas gdy liczba zachorowań na gruźlicę w 2024 roku przekroczyła 4 tysiące przypadków.
Dlaczego szczepienie przeciw gruźlicy podaje się tak wcześnie?
Szczepienie BCG jest w Polsce obowiązkowe i wykonywane jeszcze przed wypisem noworodka ze szpitala. Szczepienie na gruźlicę ma kluczowe znaczenie, ponieważ:
- noworodki mają niedojrzały układ odpornościowy,
- gruźlica w pierwszych miesiącach życia może mieć ciężki, a nawet zagrażający życiu przebieg,
- ryzyko kontaktu z bakterią gruźlicy w populacji wciąż istnieje.
Eksperci zwracają uwagę, że rezygnacja ze szczepienia przed wypisem mogłaby oznaczać pozostawienie dziecka bez ochrony w najbardziej wrażliwym okresie życia.
Dlaczego ryzyko gruźlicy jest wyższe niż ryzyko SCID?
Ministerstwo Zdrowia oraz Główny Inspektorat Sanitarny wyjaśniają, że obecna strategia opiera się na analizie ryzyka populacyjnego. W uproszczeniu: ryzyko zachorowania na gruźlicę i jej powikłań jest statystycznie większe niż ryzyko ciężkich powikłań poszczepiennych u dzieci z nierozpoznanym SCID.
Co ważne, w przypadku pojawienia się niepokojących objawów i rozpoznania niedoboru odporności możliwe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Badania przesiewowe w kierunku SCID – kiedy dostępny jest wynik?
W Polsce prowadzone są badania przesiewowe noworodków w kierunku wielu chorób wrodzonych, w tym SCID. Wynik badania nie jest jednak dostępny natychmiast po porodzie. Wynik badania przesiewowego w kierunku SCID zwykle jest dostępny w ciągu 7–21 dni od pobrania krwi noworodka. W praktyce najczęściej wyniki są gotowe około 2 tygodni po pobraniu próbki.
Jeśli wynik jest nieprawidłowy lub podejrzany, laboratorium przekazuje informację do lekarza neonatologa lub POZ/poradni immunologicznej niezwłocznie, często jeszcze przed oficjalnym wydaniem dokumentu.
To właśnie czas oczekiwania na rezultat sprawia, że zmiana kolejności – najpierw badanie, potem szczepienie – oznaczałaby opóźnienie ochrony przed gruźlicą. Eksperci podkreślają, że obecny model postępowania został opracowany z myślą o bezpieczeństwie całej populacji noworodków, a nie wyłącznie pojedynczych przypadków.
Szczepienia noworodków – co powinien wiedzieć rodzic?
Dla wielu rodziców szczepienia wykonywane w pierwszej dobie życia budzą pytania i obawy. Warto jednak pamiętać, że:
- szczepienie BCG stosowane jest w Polsce od dziesięcioleci,
- ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne występują niezwykle rzadko,
- gruźlica nadal pozostaje realnym problemem zdrowia publicznego.
Jeśli pojawiają się wątpliwości, warto omówić je z neonatologiem lub pediatrą jeszcze przed wypisem ze szpitala. Więcej o tym, czy szczepienia noworodków są bezpieczne, przeczytasz w naszym artykule: „Szczepienia noworodków – bezpieczne czy nie?”
Komunikat Ministerstwa Zdrowia i sanepidu ma rozwiać wątpliwości dotyczące kolejności działań wobec noworodków. Obecnie obowiązujące zasady – szczepienie przeciw gruźlicy jeszcze w szpitalu – pozostają bez zmian.
Dowiedz się więcej: