Zmiany zachodzące w układzie pokarmowym w trakcie ciąży

Układ pokarmowy jest jednym z tych, w którym zachodzą zasadnicze zmiany w okresie dziewięciu miesięcy ciąży. Jakie dokładnie?

dwie kobiety gotują


Podziel się na


O zmianach w obrębie układu pokarmowego podczas ciąży decydują zarówno zmiany hormonalne w kobiecym organizmie jak i samo powiększanie się macicy i jej ucisk na położone w pobliżu elementy układu pokarmowego.

Zmiany w jamie ustnej

Pod wpływem zwiększenia ilości estrogenów dochodzi do przerostu naczyń krwionośnych w dziąsłach i w związku z tym do częstszych krwawień. Jednocześnie częściej niż w innym okresie może dochodzić do zmian zapalnych w przyzębiu. Dziąsła sprawiają wrażenie przerośniętych. Są nierzadko bolesne i bardzo wrażliwe. Polecane są preparaty do płukania jamy ustnej zawierające substancje stosowane w leczeniu krwawiących i przerośniętych dziąseł. W przypadku bardzo uporczywych dolegliwości wskazana jest konsultacja stomatologiczna.

W okresie ciąży w obrębie jamy ustnej mamy również do czynienia z nadmiernym wydzielaniem śliny. Ma ona charakter kwaśny, co ułatwia występowanie próchnicy zębów.

Jeśli chcesz zachować zęby do późnej starości powinnaś zawsze, a w ciąży szczególnie:

  • myć zęby po każdym posiłku, minimum 2 razy dziennie;
  • szczotkować zęby co najmniej 3 minuty;
  • używać miękkich lub średnio twardych szczoteczek;
  • stosować pasty z fluorem;
  • regularnie odwiedzać stomatologa (1-2 razy do roku);
  • unikać słodyczy.

Zmiany ogólne

Najistotniejszą zmianą dotyczącą układu pokarmowego w okresie ciąży jest zwolnienie i osłabienie jego motoryki, a więc ruchów robaczkowych. Spowodowane jest to zwiększeniem stężenia progesteronu w surowicy. Konsekwencją zwolnienia motoryki są tendencje do zaparć. Dodatkowo, ucisk na odbytnicę powiększającej się macicy może nasilać tę tendencję. W celu przeciwdziałania tym dolegliwościom poleca się ciężarnym spożywanie pokarmów pełnoziarnistych, ciemnego pieczywa oraz wypijanie dużej ilości wody. Pomocne bywają preparaty ziołowe, jak np. Alax. Ewentualnie można stosować parafinę lub czopki doodbytnicze w szczególnie uciążliwych przypadkach. Polecane są również metody niefarmkologiczne. Wypróżnienie ułatwia wypicie szklanki ciepłej wody na 15 minut przed śniadaniem.

dwie kobiety gotują i jedzą

W związku ze zmniejszeniem się motoryki jelit pokarmy dłużej zalęgają w żołądku, co może prowadzić do zwiększonego wydzielania soku żołądkowego i w efekcie dawać objawy popularnej zgagi. Zaleca się ciężarnym w okresie nasilonych objawów częstsze przyjmowanie posiłków, za to w mniejszych ilościach. Poleca się również ograniczenie spożywania pokarmów tłustych, kawy, alkoholu oraz produktów zawierających proszek do pieczenia. Wszystkie one nasilają wydzielanie kwaśnej treści żołądka i uczucie zgagi.

Zmiany w pęcherzyku żółciowym

W okresie ciąży obserwuje się zmniejszenie napięcia ścian pęcherzyka żółciowego. Może to doprowadzić do jego powiększenia oraz do zalegania w nim żółci. W efekcie tych zmian stwierdza się zwiększoną tendencją do występowania kamieni. W przypadku utrudnionego odpływu żółci, może pojawić się typowy świąd skóry, nasilający się szczególnie w godzinach wieczornych i nocnych. Również w przypadku dolegliwości związanych z pęcherzykiem żółciowym poleca się spożywanie mniejszych, ale częstszych porcji. Dodatkowo powinno się wyeliminować z diety pokarmy bardzo tłuste.

dwie kobiety gotują i jedzą w kuchni

Zmiany w wątrobie

W wątrobie ciężarnych nie stwierdza się zmian. Może ona tylko zwiększyć produkcję czynników krzepnięcia (zwiększone ryzyko zmian zakrzepowych, szczególnie naczyń żylnych nóg), oraz zmniejszyć syntezę albumin, co objawia się rozrzedzeniem krwi i może prowadzić do niedokrwistości. Są to zmiany okresowe ustępując niemal natychmiast po porodzie.

Podsumowanie

Dolegliwości ze strony układu pokarmowego zwykle nie wymagają interwencji farmakologicznej. Na ogół przestrzeganie zaleceń lekarskich jest całkowicie skuteczne. Regularne dbanie o higienę jamy ustnej, ograniczenie posiłków tłustych, zmniejszenie ilości spożywanych słodyczy oraz ewentualne stosowanie ziołowych preparatów przeczyszczających eliminuje większość dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Autor: lek. med. Witold Kłosiński